🛑 एक तास गाण्यांचा
लहान मुलांना जात्याच गाणी खूप आवडत असतात. अंगणवाडीतून पहिलीत प्रवेश केल्यानंतर पहिल्या पंधरा दिवसात शाळेविषयी आपुलकी वाटणं हे गाण्यांमुळे अधिक सोपं होऊ शकतं.
शाळा सुरु होऊन आठ दिवस झाले असतील. पुन्हा शनिवारच आला होता. शाळेत जाईपर्यंत पाऊस आलाच नव्हता. शाळेत पोहोचलो तर पाऊस धोधो कोसळू लागला होता. माझ्या मनातही या पावसामुळे विचारांचा धबधबा कोसळू लागला होता. मी शाळेत येता येताच ठरवित असलेली संकल्पना प्रत्यक्षात उतरण्यासाठी प्रयत्न सुरु केले.
हल्ली शासनाने शनिवारी ' दप्तराविना शाळा ' घेण्याच्या सूचना दिलेल्या आहेत. शाळेत दप्तर आणलं नसलं तरी शिक्षण घडू शकतं. पुस्तकाबाहेर जाऊन मुलांच्या शब्दसंग्रहात भर घालायची असेल तर मुलांना आवडणाऱ्या गाण्यांचा उपयोग करता आला तर मुलांनाच ते खूप आवडेल. आम्ही आज तेच केलं.
परिपाठाला मुले बसत होती. बाहेर पाऊस बरसत होता. मुसळधार पावसाने आपली गाणी आमच्या ओठात आणली होती. धोय धोय पडणारा पाऊस आमच्या मुखातून ' धितांग तांग ' गाणं बरसवून गेलं होतं. मुले मंत्रमुग्ध होऊन गाण्याचा आस्वाद घेत होती. वाकडा तिकडा पडणारा पाऊस शब्दातूनही मुलांच्या डोक्यात घुसू पाहत होता. मुलांनी आता आपला सूर मनापासून सुस्वर करण्याचा प्रयत्न केला होता. सर्व मुले खरंच गाण्यांच्या पावसात न्हावून जाताना दिसत होती.
एक गाणे संपले. दुसरे सुरु झाले होते. छोट्या मुलांसाठी ' बडबडगीतांना चांगले दिवस आले आहेत. म्हणून एक सुंदर बडबडगीत घेतले. तेही मुलांनी अगदी स्पष्ट म्हटले. मुलांचा उत्साह ओसंडून वाहताना दिसत होता. म्हणून अजून एक बालगीत म्हणायचे ठरवले. शाळा सुटल्यानंतर घरी गेल्यावर ' दे मला आई खाऊची वाटी ' म्हणणारी मुले या गाण्यावर अधिक रमलेली दिसली. मनात कल्पना अधिक आकार घेत गेली. या एक तासांच्या गाण्यांच्या उपक्रमात सर्व शिक्षकांना सहभागी होण्यासाठी सांगितले. शाळेतील तिन्ही मॅडम लगेच तयारही झाल्या.
मी तालासुरात गाणे म्हणणार होतो. माझ्यामागून मुले जसंच्या तसे गाणे म्हणणार होती. गाणे ऐकत असताना मी तिन्ही शिक्षिकांना एक कागद दिला. त्यावर काही लिहिण्यास सांगितले. सीमा वरुणकर यांना गाण्याचा अर्थ समजावून सांगायचा होता. गाण्याबद्दल आपलं मनोगत व्यक्त करायचं होतं. सुजाता कुडतरकर यांना गाण्यातील शब्द लिहून काढायचे होते. लिहिलेल्या शब्दांवर विविध सोपे प्रश्न, मराठी प्रतिशब्द मुलांकडून काढून घेण्याचे काम दिले होते. नवीन नियुक्त पदवीधर शिक्षणसेविका हेमा वंजारी यांच्याकडे गाण्यातील शब्दांना इंग्रजी शब्द मुलांकडून वदवून घेण्यासाठी प्रयत्न करायचे होते. तिन्ही मॅडम या उपक्रमासाठी सज्ज झालेल्या पाहून मला खूप हुरूप आला.
' सुटली गं शाळा, पुसली मी पाटी ' या गाण्यांच्या तिन्ही कडव्यांमध्ये गंमत आहे. मुलांना ही गंमत ऐकवत असताना आपण शब्द चित्र त्यांच्यासमोर उभं करत असतो. आणि आम्ही चौघानी मिळून ते शब्दांचं आभाळ उभं केलं होतं. मुलं पटापट उत्तरं देत होती. मुलांना बोलताना पाहून आम्ही सर्व शिक्षकही थक्क झालो होतो. मुलांना खूप गोष्टी माहिती असतात. फक्त त्या आपल्या उपक्रमातून मुलांच्या डोळ्यासमोर उभ्या करणं हे आपलं काम असतं. प्रत्येकवेळीच ते डिजिटल असायला हवं असं काहीही नसतं. तुम्ही मुलांच्या निरागस डोळ्यात पाहत शिकवलात तर त्यांच्या डोळ्यात जमलेलं भलं मोठं आभाळ तुम्हांला नक्कीच दिसू लागेल. मुलांसाठी दिलेला हा गाण्यांचा एक तास सार्थकी लागल्याचे प्रत्येक शिक्षकांच्या डोळ्यात दिसत होते. प्रत्येक मुलाच्या डोक्यात गाण्यांचा नवीन पाऊस धबधबला होता.
©️ प्रवीण अशितोष कुबल ( मुख्याध्यापक, शिडवणे नं. 1 )
